AIཡི་ཚ་རླབས་ཀྱིས་ཚན་ཞིབ་ལས་གནས་གང་དག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་སྲིད་དམ།

མི་ཐབས་རིག་ནུས(AI)ཀྱི་ཚ་རླབས་ཀྱིས་ལས་རིགས་སོ་སོ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། སྔོན་ཆད“མཐོ་ཞིབ་རྩེ”གསུམ་གྱི་བཙན་རྫོང་དུ་བརྩིས་པའི་ཚན་རིག་གི་སྡེ་འདིར་མཚོན་ནའང་འཕོ་འགྱུར་འདིའི་ཁྲོད་དུ་རང་ཚུགས་སུ་གནས་དཀའ་བར་གྱུར་ཡོད། འོ་ན་དོན་དངོས་སུ་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་གནས་གང་དག་ཚ་རླབས་འདིས་ཁྱུར་མིད་གཏོང་བའི་ཉེན་ཁར་འཕྲད་ཡོད་དམ།

《རང་བྱུང》དྲ་ཚིགས་ཐོག་ཉེ་ཆར་བཀོད་པའི་ཞིབ་འཇུག་གསར་ཤོས་ཤིག་ཏུ། རིག་གཞུང་སྡེ་དང་ལས་རིགས་སྡེ་ཡིAIསྤྱོད་མཁན40ལྷག་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་མཐར། མི་མང་བོས་བརྗོད་པ་ལྟར་ན། AIའཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་དེས་ཚབ་རྟགས་སྒྲིག་རྩོམ་དང་རྨང་གཞིའི་གཞི་གྲངས་སྒྲིག་གཅོད་བྱེད་པའི་མི་སྣའི་དགོས་མཁོ་མངོན་གསལ་གྱིས་ཇེ་ཉུང་དུ་བཏང་ཡོད། སྔོན་ཆད་ལས་དོན་དེའི་རིགས་མང་ཆེ་བ་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མ་དང་འབུམ་རམས་པ། ཡང་ན་ཆེད་ལས་མིན་པའི་མི་སྣས་འགན་ཁུར་བ་ཡིན། རྩིས་འཁོར་དཔེ་འཛུགས་སོགས་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་དམའ་རིམ་ལས་གནས་ལའང་ཉེན་ཁ་ཧ་ཅང་ཆེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ལས་འགན་དེ་དག་ཁྲོདAIལས་དང་པོ་བའི་ཚན་རིག་པ་ལས་ཆེས་ཆེར་འཇོན་པ་ཡིན། ཚན་རིག་དཔྱད་རྩོམ་ལོ་ཙཱ་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཀའི་འཚོ་གནས་བར་སྟོང་ཡང་ཇེ་ཆུང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ཨ་རིའི་ཧྥུ་ཅི་ཉི་ཡ་སློབ་ཆེན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་བ་ཨན་ཏུང·ཁོ་ལི་ནེ་ཁོ་ཡིས་བཤད་པ་ལྟར་ན། “ཤེས་རྟོགས་རྐྱང་བའི་ལས་འགན”དང་འབྲེལ་བའི་ལས་དོན་དེ་རིགས་ཆེས་ཐོག་མར་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པའི་ལས་དོན་དེ་རིགསAIཡིས་མགྱོགས་མོར་ཚབ་བྱ་རྒྱུ་རེད།

རིག་གཞུང་སྡེའི་ཡོངས་ཁྱབ་ལྟ་ཚུལ་ལྟར་ན། ལག་པ་འགུལ་ནས་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་དངོས་བཤེར་ལས་གནས་དང་རྣམ་གྲངས་གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་བྱེད་པར་བསླབ་རྒན་ཚན་རིག་པ་དག་མིག་སྔར“བདེ་འཇགས་ཁུལ”དུ་གནས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཞིབ་འཇུག་པ་ལ་ལས་ཉེན་བརྡ་བཏང་དོན། སྒོ་ཐེམ་མཐོ་བའི་ཁྱབ་ཁོངས་དེ་དག་ཏུའངAIཡིས་འབད་བརྩོན་གྱིས་སྙེག་བཞིན་ཡོད་པས། བར་ཐག་རིམ་བཞིན་ཇེ་ཉེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།

དཔེ་འཛུགས་དང་གཞི་གྲངས་སྒྲིག་གཅོད་ལས་གནས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཅུང་ཆེ།

ཞིབ་འཇུག་མི་སྣས་སྔ་མོ་ནསAIསྤྱད་དེ་དཔྱད་རྩོམ་དག་བཅོས་དང་ཡིག་ཆ་བསྡུ་སྒྲིག་བྱེད་པར་གོམས་ཡོད། འོན་ཀྱང་བཅར་འདྲི་བྱ་ཡུལ་ཚོས་གཅིག་མཐུན་ངངAIཡི་ཚབ་རྟགས་སྒྲིག་རྩོམ་དང་གཞི་གྲངས་སྒྲིག་གཅོད་ནུས་པ་ཡིས་ཚན་ཞིབ་ལས་ཞུགས་ཁྲོམ་རར་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་པའི་ངོས་འཛིན་བྱེད།

དཔེར་ན། རིག་གཞུང་དངོས་བཤེར་ཁང་ལ་ལས་སྔོན་ཆད་ཆེད་དུ་བྱ་རིམ་པ་གདན་ཞུ་བྱས་ནས་ཚན་ཞིབ་ཚབ་རྟགས་སྒྲིག་རྩོམ་བྱེད་པ་རེད། AIཐོན་པ་དང་བསྟུན་ནས་ལས་དོན་དེ་དུས་ཡོལ་མེ་ཏོག་གི་དཔེ་རུ་སོང་ཡོད། མ་དཔེ་འཛུགས་པ་དང་གཞི་གྲངས་དབྱེ་ཞིབ་ལ་བློ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པའི་ལས་གནས་དེ་ཚང་མ་ད་ལྟAIཡིས་ཚབ་བྱས་ཡོད།

དེ་བས་གཏིང་ཟབ་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ནི་ད་སྔ་ད་དུང་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་བའི་ལས་མི་ཉུང་འཕྲི་བྱས་མེད་ནའང་། AIཡིས་ལས་གནས་གསར་བ་འབྱུང་བར་ཚོད་འཛིན་བྱེད་མགོ་ཚུགས་ཡོད། གལ་ཏེ་ལོ་ལྔའི་སྔོན་ལ་དངོས་བཤེར་ཁང་འཛུགས་དུས་ཞིབ་འཇུག་བྱ་རིམ་པ་གདན་ཞུ་བྱ་རྒྱུ་ནི་ངེས་པར་དུ་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་ལས་དོན་ཞིག་ཡིན་ན། ད་ལྟAIཡིས་ཨང་སྒྲིག་ལས་འགན་འཁུར་ཐུབ་པས།  དེ་ནི་ངེས་པར་དུ་དགོས་པའི་ལས་དོན་ཞིག་མིན་པ་རེད།

ཡིན་ནའང་། སེམས་ཁྲལ་ཡང་དེ་དང་བསྟུན་ནས་མངོན་ཡོད། ཚན་རིག་པ་ལ་ལས་གལ་ཏེ་དངོས་གཞི་སློབ་མ་དང་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མ། ལག་རྩལ་མི་སྣ་བཅས་ཀྱིས་དངོས་བཤེར་ཁང་དུ་སྦྱོང་བརྡར་གང་ལེགས་བྱེད་མ་ཐུབ་ཚེ། ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལས་རིགས་ལ་ཡུན་རིང་བོར་ཤུགས་རྐྱེན་ངན་པ་ཐེབས་སྲིད། ལས་གནས་དེ་དག་ནི་དེ་ལས་མཐོ་བའི་ཚན་རིག་ལས་གནས་སུ་བསྐྱོད་པའི་སྐས་རིམ་ཞིག་ཏུ་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན། ཏེ་ཁོ་ས་སི་སློབ་ཆེན་ཨའོ་སི་ཐིང་ཡན་ལག་སློབ་གྲྭའི་རྩིས་རྒྱག་སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་བ་ཁོ་ལའོ་སི·ཝེར་ཁོ་ཡིས་མིག་སྔར་མ་གནས་སྔར་ལས་དམའ་མོ་ཡིས་ཐོན་འབབ་སྔར་ལས་མང་བོ་འཐོབ་ཐུབ་མོད། འོན་ཀྱང་དེའི་རིན་དོད་དུ་ཤེས་ལྡན་མི་སྣའི་རྒྱུན་འཆད་སྲིད་པའི་ངོས་འཛིན་བྱེད།

གཞན་ཡང་། AIལོ་ཙཱ་ཡོ་བྱད་ཁྱབ་གདལ་བྱུང་བ་དང་བསྟུན་ནས་ཨ་རིའི་ལོ་ཙཱ་མཐུན་ཚོགས་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་སྡེ་ཚན་གྱི་ཁོངས་མིའི་གྲངས་འབོར་ལོ་གཉིས་དང་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་གྱི་རིང་ལ26%ཇེ་ཉུང་དུ་སོང་བ་རེད།

AIཡིས་རིམ་པ་མཐོ་བའི་ལས་འགན་སྒྲུབ་དཀའ་བ།

དེ་ལྟར་ཡིན་ནའང་ཞིབ་འཇུག་པ་མང་ཆེ་བསAIཡིས་སྔར་བཞིན་ཚན་རིག་པའི་རིམ་པ་མཐོ་བའི་ལས་འགན་ཏེ། དཔེར་ན། བསམ་ཚུལ་གང་ཞིག་ཞིབ་དཔྱད་གཏིང་ཟབ་བྱེད་རིན་ཡོད་པ་བརྡར་ཤ་གཅོད་པ་ལྟ་བུའི་ལས་འགན་སྒྲུབ་མི་ཐུབ་སྙམ། དབྱིན་ཇིའི་ལུན་ཏུན་སློབ་ཆེན་གྱི་ཚད་རྡུལ་དངོས་ལུགས་རིག་པ་བ་ཆའོ་ན་སེན·ཨའོ་པུན་ཧའེ་མུའུ་ཡིས་རྒྱུན་པརAIལ་ལས་རིགས་གཅིག་པའི་ཞིབ་དཔྱད་ལད་ཟློས་བྱེད་དུ་བཅུག ཁོསAIཡིས་མཁོ་འདོན་བྱས་པའི་དཔྱད་བརྗོད་ལ་ལེགས་ཆ་ལྡན་མོད། འོན་ཀྱངAIཡིས་ལྟ་ཚུལ་གསར་བ་ངོ་མ་ཞིག་འདོན་མི་ཐུབ་ཅེས་ཚིག་ཐག་བཅད་ཡོད།

AIལས་གྲུབ་པའི་གསར་བཀོད་ལ་དྲང་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་འཛིན་པའི་བཅར་འདྲི་བྱ་ཡུལ་ཚོས་ཀྱང་མིའི་རིགས་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བར་ངོས་འཛིན་བྱེད། དེ་མིན་ཚན་རིག་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་ཁ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་ཡག་ཤོས་ནི་མི་དང་འཕྲུལ་ཆས་མཉམ་ལས་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པར་འདོད་པ་རེད། སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་འགྲུབ་པར་མི་ཡིས་སྣེ་ཚིག་ཇུས་འགོད་བྱ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན། དེར་མ་ཟད་མིའི་རིགས་ཞུགས་པ་ཡིསAIམ་ལག་གི་རྟོག་བཟོའི་ཕྱིར་གཏོང་སྐྱོན་ཆ་འབྱུང་བར་སྔོན་འགོག་བྱེད་ཐུབ།

ཁོ་ལི་ནེ་ཁོ་ཡིས་རིམ་པ་མཐོ་བའི་ཚན་ཞིབ་ལས་གནས་ཡིན་ནའང་ཤེས་རྟོགས་ཁྱབ་ཁོངས་ཁོ་ནར་གཞོལ་ཚེ། AIཡི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་རྒུད་པར་འགྱུར་བསམས་ཡོད། ཁོས་སྔོན་དཔག་བྱས་པ་ལྟར་ན། གྲངས་རིག་པ་རྣམས་ལ་སང་ལོར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་སྲིད། ཡིན་ནའང་གྲངས་རིག་པའི་སྡེ་རུ་དེའི་ཐད་ད་དུང་བསམ་འཆར་མི་འདྲ་བ་ཡོད།

དངོས་བཤེར་མི་སྣའི་གནས་བབ་གནས་སྐབས་སུ་བདེ་འཇགས་ཡིན་པ།

དངོས་བཤེར་ཁང་གི་ལག་རྩལ་པ་དང“བརླན་གཤིས་དངོས་བཤེར”གྱི་སྔ་དུས་ཞིབ་འཇུག་མི་སྣའི་གནས་བབ་མིག་སྔར་ཅུང་བདེ་འཇགས་ཡིན། AIདང་འཕྲུལ་མིས་སྤེལ་བའི་རང་འགུལ་ཅན་གྱི་དངོས་བཤེར་ཁང་གིས་སྔར་བཞིན་ཞིབ་ཕྲའི་ལས་འགན་མང་བོ་ལེགས་འགྲུབ་བྱེད་དཀའ་བར་མ་ཟད། རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་མཇུག་འབྲས་ལ་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་པ་དེ་བས་ཀྱང་བཤད་མི་དགོས། དུས་ཡུན་རིང་བོའི་ནང་དུ། AIཡིས་དངོས་བཤེར་བྱེད་མཁན་གྱི་ལས་གནས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་བཟོ་དཀའ་བ་རེད།

ཨ་རིའི་ཧྥུ་ཅི་ཉི་ཡ་སློབ་ཆེན་གྱི་ཚན་རིག་པས་སྤེལ་བའི་ཞིབ་འཇུག་གསར་ཤོས་ཤིག་ལས་ཀྱང་མི་རྣམས་གནས་སྐབས་སུ་བློ་བདེ་རུ་བཅུག་པ་རེད། AIལག་རྩལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་མགྱོགས་ནའང་ལས་གནས་ཁག་ཅིག་སྔར་བཞིན་གཏན་འཇགས་རེད། དཔེར་ན། AIལག་ཆའི“ཨར་ཧྥ་ལྟེབ་རྩེག2”ཀྱིས་ཨན་གཞི་སྐྱུར་གྱི་རིམ་སྟར་རིགས་འདེད་བྱེད་པ་ནས་སྤྲི་དཀར་རྫས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་ལ་གནད་དུ་འཁེལ་བའི་སྔོན་དཔག་བྱེད་པ་སོགས་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་ལས་འགན་མང་བོ་སྒྲུབ་ཐུབ་མོད། འོན་ཀྱང་ཞིབ་འཇུག་ལས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལྟར་ན། མི་ཐབས་ཚགས་དམ་པའི་སྤྲི་དཀར་རྫས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་བརྙན་གྲུབ་ཐབས་སྔར་བཞིན་རྒྱུན་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། སྤྲི་དཀརAIམང་བོ་སྔར་བཞིན་གནད་ལ་འཁེལ་བའི་ངོས་འཛིན་བྱེད་དཀའ་བ་དང་མི་ཐབས་དབྱེ་ཞིབ་བྱ་དགོས། འདི་ལསAIཡིས་ཚན་རིག་པ་དགོས་མེད་དུ་བཏང་མེད་པ་དང་། འདི་དག་གིས་མིའི་རིགས་ལ“ཞིབ་བསྡུར་ལས་ལེགས་ཆ”ཡོད་པའི་དཀའ་གནད་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐུབ་པ་མཚོན།

ཞིབ་འཇུག་པས་གྲུང་གཤིས་ཀྱི་བབ་བསྟུན་ནུས་པ་ནི་ཚན་རིག་གི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ཤས་ཆེ། བསྒྱུར་བཅོས་དང་བསྟུན་མཁན་གྱིས་དུས་རབས་གསར་བའི་ཁྲོད་སྐྱེ་སྟོབས་ངོམ་ཐུབ་པ་ནན་གྱིས་བསྟན་ཡོད།

AI浪潮下，哪些科研岗位会受到冲击

人工智能(AI)的浪潮正冲击着各行各业的堤岸，即便是向来被视为“高精尖”堡垒的科学界，也难以在这场变革中独善其身。那么，究竟哪些科研岗位面临被浪潮吞没的风险？

《自然》网站近日刊载了一项最新研究，调查了40余位学界与业界AI使用者。许多人坦言，AI的崛起已显著降低了对编写代码、处理基础数据人员的需求——这类工作以往多由研究生、博士后或非科班出身者承担；计算机建模等领域的初级岗位也岌岌可危，因为AI在此类任务中的表现远超初出茅庐的科学家；科学论文翻译等周边工作的生存空间也在萎缩。正如美国弗吉尼亚大学经济学家安东·科里内克所言，涉及“纯认知任务”的工作将首当其冲，这类与科研密切相关的工作，或将被AI迅速接管。

学界普遍认为，那些需要动手操作的实验职位，以及统筹项目的资深科学家，目前尚处“安全区”。但也有研究者警示，即便在这些高门槛领域，AI也正在奋起直追，渐行渐近。

对建模和数据处理岗影响较大

研究人员早已习惯利用AI润色论文、梳理文献。但受访者一致认为，AI在代码生成与数据处理上的能力，对科学就业市场的冲击最为剧烈。

譬如，部分学术实验室曾专门聘请程序员编写科研代码包。随着AI问世，此类工作已成“昨日黄花”。那些专注于创建模拟与分析数据的岗位，如今皆可由AI代劳。

更深远的影响在于，即便尚未引发大规模裁员，AI已开始抑制新岗位的诞生。若5年前组建实验室，聘请研究程序员是题中之义；但如今，AI足以胜任繁重的编码工作，此举或再无必要。

然而，隐忧亦随之浮现。有科学家警示，若本科生、研究生及技术人员无法在实验室得到充分锻炼，恐对科研界造成长期负面影响，因为这些岗位本是通往更高科学职位的阶梯。得克萨斯大学奥斯汀分校计算生物学家克劳斯·威尔克认为，眼下虽能以更低成本获得更多产出，但代价或许是人才梯队的断裂。

已有证据表明，AI已导致某些科学相关领域的人员失业。随着AI翻译器的普及，美国翻译协会科学与技术部门的会员数，在不到两年半时间内锐减26%。部分译者被迫转型。

AI难以胜任高阶任务

尽管如此，大多数研究者认为，AI仍难以胜任科学家的高阶任务，譬如判断哪个想法值得深究。英国伦敦大学学院量子物理学家乔纳森·奥本海姆常让AI模拟同行评审，尽管他觉得AI提供的批评大有裨益，但他断言：AI无法真正提出新颖的见解。

即便对AI生成创意持乐观态度的受访者，也认为人类不可或缺。美国威斯康星大学麦迪逊分校计算机科学家卡鲁·桑卡拉灵尕姆认为，构思研究方向的最佳方式是人机协作，因为生成假设需要人来设计提示词。而且，人类的参与也可防止AI“幻觉”，即系统虚构输出的弊端。

然而，科里内克坚持认为，即便高阶科研岗，若专注于认知领域，在AI的冲击下亦显脆弱。他预言，数学家明年将受波及，不过数学界对此尚存异议。

实验人员处境暂时安全

相比之下，实验室技术员与从事“湿实验”的早期研究人员，目前处境较为安全。AI与机器人驱动的自动化实验室，仍难以完成诸多精细任务，更遑论解读复杂结果。在相当长时期内，AI难以对实验者的工作产生较大冲击。

美国弗吉尼亚大学科学家开展的一项最新研究也令人稍感宽慰。尽管AI技术风起云涌，部分岗位依然坚挺。例如，AI工具“阿尔法折叠2”虽能胜任从推断氨基酸序列到精准预测蛋白质结构等诸多繁琐任务，但研究发现，人工密集的蛋白质结构成像法仍被沿用。许多蛋白AI依然难以精准识别，仍需人工分析。这表明AI并未令科学家变得无关紧要，他们可以转而解决人类具有“比较优势”的难题。

研究者强调，这种灵活应变的能力，或许正是科学的未来，适应变革者将在新时代中寻得生机。

来源：科技日报