文档内容
26高等数学17堂课
专题13 计算二重积分的方法和技巧
(P147-155)
主讲 武忠祥 教授二重积分的计算
1. 利用直角坐标计算
1)先 y 后 x
b y (x)
f (x, y)d dx 2 f (x, y)dy
a y (x)
1
D
2)先 后
x y
d x ( y)
f (x, y)d dy 2 f (x, y)dx
c x ( y)
1
D
2. 利用极坐标计算
r ()
f (x, y)d d 2 f (r cos, r sin)rdr
r ()
1
D【注】i) 适合用极坐标计算的被积函数:
y x
f ( x 2 y 2 ), f ( ), f ( );
x y
ii)适合用极坐标的积分域:
x 2 y 2 R 2 ; r 2 x 2 y 2 R 2 ; x 2 y 2 2ax; x 2 y 2 2by;
3.利用对称性和奇偶性计算
①若积分域 关于 y 轴对称, 则:
D
2 f (x, y)d; f ( x, y) f (x, y)
f (x, y)d
D
x0
D 0; f ( x, y) f (x, y)
② 若积分域关于 轴对称, 则
x
2 f (x, y)d f (x, y) f (x, y)
f (x, y)d
D
y0
D 0 f (x, y) f (x, y)4.利用变量对称性计算
若 D 关于 y x 对称, 则
1
f (x, y)d f ( y, x)d [ f (x, y)d f ( y, x)d]
2
D D D D
特别的: f (x)d f ( y)d
D D2
2 2 x sin y
【例1】积分
dx dy ___________ .
2
0 x y
2 2
2 2 x sin y 2 y x sin y
【解】 dx dy dy dx
2 2
0 x y 0 0 y
1 2
sin 2 ydy
2 0
2 2 sin 2 ydy
0 2
为奇数,
0, n
2 2
cos n xdx sin n xdx
0 0 4 2 sin n xdx, n 为偶数 .
02
x
e
1 1
2
【例2】二次积分 dy ( e y )dx _________ .
0 y x
2 2
x x
e e
【解】 1 dy 1 ( e y 2 )dx 1 dy 1 dx 1 dy 1 e y 2 dx
0 y x 0 y x 0 y
2
x
e
1 x 1
2
dx dy (1 y)e y dy
0 0 x 0
1 1
2 2
e x dx (1 y)e y dy
0 0
1
1
2
ye y dy (e 1)
0 2
【例3】设 D (x, y) x 2 y 2 1 , 则 (3x 4 y) 2 dxdy _________ .
D
25
[ ]
4
【解】 (x 1) 2 ( y 2) 2
【例4】设 ,则 (5x 3 y)dxdy _________ .
D (x, y) 1
9 4
D
[6]
【解1】
【解2】1 1
【例5】 dx x 2 y 2 dy ________ .
0 0
1
【解】 x 2 y 2 dxdy 2 4 d cosr 2 dr
0 0
D 设 D 关于 y x 对称
2 1
4 d
3 0 cos
3 1)若 f (x, y) f ( y, x) ,
1 则 f (x, y)dxdy 2 f (x, y)dxdy
[sectan ln(sec tan)] 4
3 0
D D
yx
2)若 f (x, y) f ( y, x) ,
1
[ 2 ln(1 2)]
3 则 f (x, y)dxdy 0
D
【例6】设区域 由曲线 y sin x, x , y 1
D
2
围成,则 (xy 5 1)dxdy ( ) (D)
D
(A)
.
(B)2. (C)
2.
(D).
【解】0 2x 2 1 2x 2
【例7】积分 dx (1 xy)dy dx (1 xy)dy ( )
1 x 0 x
5 5 7 7
(A ) (B ) (C ) (D)
, , , ,
3 6 3 6
0 2x 2 1 2x 2
【解】
dx (1 xy)dy dx (1 xy)dy
1 x 0 x
1 2x 2
2 dx dy
0 x
1
2 [2 x 2 x]dx
0
7
3【例8】设 f (x, y) 连续,且 f (x, y) xy f (u,v)dud v ,其中
D
D 是由 y 0, y x 2 , x 1, 所围区域,则 f (x, y) 等于( ).
1
(A) xy (B) 2xy (C) xy (D) xy 1
8
【解1】直接法 f (x, y)dxdy xydxdy 1dxdy f (u,v)dud v
D D D D
1 1 1
f (x, y)dxdy f (u,v)dud v f (x, y)dxdy
12 3 8
D D D
【解2】排除法【例9】设区域 D 是由 0 x y,0x 2 y 2 1 所确定的平面区域,计算积分
1 2x 2 xy 2
dxdy.
1 x 2 y 2
D
1 2x 2 xy 2 1 2x 2 xy 2
【解】 dxdy dxdy dxdy
1 x 2 y 2 1 x 2 y 2 1 x 2 y 2
D D D
1 x 2 y 2 xy 2
dxdy dxdy
1 x 2 y 2 1 x 2 y 2
D D
xy 2
dxdy
2 1 x 2 y 2
D
r 4 sin 2cos
1
2 4 d dr
2 0 0 1 r 2
1 2
( )
2 3 2 4 3【例10】计算二重积分 I r 2 sin 1 r 2 cos 2d r d,
D
其中
D (r,) | 0 r sec,0 .
4
【解】 I y 1 x 2 y 2 d x d y
D
1
1 x
d x 1 x 2 y 2 d(1 x 2 y 2 )
2 0 0
x
3 3
1 1
1 1
(1 x 2 y 2 )2 d x [1 (1 x 2 )2 ]d x.
3 0 3 0
0
设 x sin t ,则
1 1 1 1 3 1 1
I 2 cos 4 t d t .
3 3 0 3 3 4 2 2 3 16
【例11】已知平面域
D (x, y) | x 2 y 2 2 y
计算二重积分 I (x 1) 2 d xdy.
D
【解】 I (x 2 2x 1)d x d y
D
2x d x d y 0
D
2sin
I (x 2 1)d x d y 2 2 d r 2 cos 2rdr
0 0
D
8 2 sin 4cos 2d
0
3 1 5 3 1 5
8 2 sin 4(1 sin 2)d 8( )
0 4 2 2 6 4 2 2 4【例12】计算二重积分 (x y)d x d y ,其中
D
D {(x, y) | (x 1) 2 ( y 1) 2 2, y x}.
【解1】如图 所示,区域 的极坐标表示为
D
3
0 r 2(sin cos), .
4 4
3
2(sincos)
(x y)d x d y 4 d r 2 (cos sin)d r
0
D 4
3 3
8 8
4 (sin cos) 3 (cos sin)d 4 (sin cos) 3 d(sin cos)
3 3
4 4
3 3
2 8 8
4 4
(sin cos) 4 sin 4 ( ) .
3 3 4 3
4 4【例12】计算二重积分 (x y)d x d y ,其中
D
D {(x, y) | (x 1) 2 ( y 1) 2 2, y x}.
【解2】极坐标平移,令
x 1 r cos, y 1 r sin,
5
2
(x y)d x d y 4 d r 2 (cos sin)d r
0
D 4
5
2 2
4 (cos sin)d
3
4
5 5
2 2 4 4 4 8
(sin cos) sin( ) .
3 3 4 3
4 4【例13】计算二重积分 x 2 y 2 1d,
D
其中
D {(x, y)0 x 1,0 y 1}.
【解】 如图所示,将 分成 与 两部分.
D D D
1 2
| x 2 y 2 1| d (1 x 2 y 2 )d (x 2 y 2 1)d.
D D D
1 2
(1 x 2 y 2 )d [ (x 2 y 2 1)d (x 2 y 2 1)d]
D D D
1 1
2 (1 x 2 y 2 )d (x 2 y 2 1)d]
D D
1
1
(1 x 2 y 2 )d 2 d (1 r 2 )r d r
0 0 8
D
11 1
(x 2 y 2 1)d d x (x 2 y 2 1)d y
0 0
D
2 1
1
x 2 d x
0 3 3
1
因此 | x 2 y 2 1| d .
4 3
D【例14】计算
max{xy,1}d x d y
D
其中 D {(x, y) | 0 x 2,0 y 2}.
【解】 max{xy,1}d x d y xy d x d y d x d y
D D D
1 2
1 1
2 2 2 2
d x xy d y 2 d x d y d x x d y
1 1 1
0 0 0
2 x 2
15 19
ln 2 1 2ln 2 ln 2.
4 4【例15】设 D {(x, y) | x 2 y 2 2, x 0, y 0}, [1 x 2 y 2 ]
表示不超过 1 x 2 y 2 的最大整数,计算二重积分 xy[1 x 2 y 2 ]d x d y.
D
【解1】 xy[1 x 2 y 2 ]d x d y.
D
4 2
2 d r 3 sincos[1 r 2 ]d r
0 0
4 2
2 sincosd r 3 [1 r 2 ]d r
0 0
1 1 4 2 3
r 3 d r 2r 3 d r .
2 0 1 8【例15】设 D {(x, y) | x 2 y 2 2, x 0, y 0}, [1 x 2 y 2 ]
表示不超过 1 x 2 y 2 的最大整数,计算二重积分 xy[1 x 2 y 2 ]d x d y.
D
【解2】记 D {(x, y) | x 2 y 2 1, x 0, y 0},
1
D {(x, y) |1 x 2 y 2 2, x 0, y 0},
2
xy[1 x 2 y 2 ]d x d y xy d x d y 2xy d x d y
D D D
1 2
1 4 2
2 d r 3 sincosd r 2 d 2r 3 sincosd r
0 0 0 1
1 1 3
.
8 4 8
【例16】设平面域
D (x, y)1 x 2 y 2 4, x 0, y 0 ,
x 2 y 2 sin( x y) x 2 ln( x 2 y 2 )
计算
dxdy.
x 2 y 2
D
【解】由于积分域 关于直线 y x 对称,则
D
x 2 y 2 sin( x y) x 2 y 2 sin( y x) x 2 y 2 sin( x y)
dxdy dxdy dxdy
x 2 y 2 x 2 y 2 x 2 y 2
D D D
x 2 ln( x 2 y 2 ) y 2 ln( x 2 y 2 )
dxdy dxdy
x 2 y 2 x 2 y 2
D D
1 x 2 ln( x 2 y 2 ) y 2 ln( x 2 y 2 )
[ dxdy dxdy]
2 x 2 y 2 x 2 y 2
D D
1 1 2 7
x 2 y 2 ln( x 2 y 2 )dxdy 2 d r 2 ln r 2 dr (8ln 2 )
2
2 0 1 6 3
D x t sin t,
【例17】设平面区域 D 由曲线 (0 t 2) 与 x
y 1 cos t,
轴围成,计算二重积分
(x 2 y)dxdy.
D
【解】
(x )dxdy 0.
D
(x 2 y)dxdy (x )dxdy (2 y )dxdy
D D D
2 y(x) 2
dx (2 y )dy [ y 2 (x) y(x)]dx
0 0 0
2 2 2
[(1 cos t) 3 (1 cos t) 2 ]dt cos n xdx sin n xdx
0 0 0
2 t t
[(2sin 2 ) 3 (2sin 2 ) 2 ]dt 为奇数,
0, n
0 2 2
2 [(2sin 2 u) 3 (2sin 2 u) 2 ]du 4 2 sin n xdx, n 为偶数 .
0
0
32 2 sin 6 udu 16 2 sin 4 udu 5 32
0 0【例18】已知函数 具有二阶连续偏导数,且
f (x, y)
f (1, y) 0, f (x,1) 0, f (x, y)d x d y a, 其中
D
D {(x, y) | 0 x 1,0 y 1}, 计算积分 I xyf (x, y)d x d y.
xy
D
【解1】因为 f (1, y) 0, f (x,1) 0 ,所以 f (1, y) 0, f (x,1) 0.
y x
I
1
x d x
1
yf (x, y)d y
1
x
yf (x, y)
y1
1
f (x, y)dy
d x
xy x y0 x
0 0 0 0
1
d y
1
xf (x, y)d x
1
xf (x, y)
x1
1
f (x, y)d x
d y
x x0
0 0 0 0
1 1
d y f (x, y)d x a.
0 0【例18】已知函数 具有二阶连续偏导数,且
f (x, y)
f (1, y) 0, f (x,1) 0, f (x, y)d x d y a, 其中
D
D {(x, y) | 0 x 1,0 y 1}, 计算积分 I xyf (x, y)d x d y.
xy
D
1 1
【【解解22】】 f (x, y)d x d y dy f (x, y)dx
0 0
D
1
x1
1
xf (x, y) xf (x, y)d x d y
x0 x
0 0
1 1 1 1
d y xf (x, y)d x x d x f (x, y)d y
x x
0 0 0 0
1
x
yf (x, y)
y1
1
yf (x, y)dy
d x
x y0 xy
0 0
1 1
x d x yf (x, y)d y xyf (x, y)d x d y
xy xy
0 0
D
【例1】(2025年2)已知平面有界域
D (x, y) x 2 y 2 4x, x 2 y 2 4 y ,
计算二重积分 (x y) 2 dxdy.
D
4sin
【解】 (x y) 2 dxdy 2 4 d (r 3 2r 3 sincos)dr
0 0
D
128 4 (sin 4 2sin 5cos)d
0
1 cos 2 16
128 4 ( ) 2 d
0 2 3
1 cos4 16 112
32 4 [( ) 2cos 2 1]d 12
0 2 3 3
4 sin 4d 4 sin 3d cos
0 0
sin 3cos 4 3 4 sin 2cos 2d
0 0
1 3 1 3
4 sin 2 2d 2
4 8 0 4 32
4 sin 4d 4 sin 2(1 cos 2)d
0 0
1 cos 2 1 1 1 3
4 d 4 sin 2 2d 2
0 2 8 0 8 4 32 4 32
3
4 sin 4d 4 cos 4d 2 sin 4d
0 0 0 16
4 sin 4d 4 cos 4d 4 (sin 2 cos 2)d
0 0 0
1
4 cos 2d
0 2
1 3
4 sin 4d
0 4 32
【例2】(2025年3)已知平面有界域 D (x, y) y 2 x, x 2 y , 计算二重积分
(x y 1) 2 dxdy.
D
【解】 (x y 1) 2 dxdy [(x y) 2 2(x y) 1]dxdy
D D
(x y) 2 dxdy dxdy
D D
1 x 1 x
2 dx ( y x) 2 dy dx dy
2 2
0 x 0 x
2 1 71
1
(x x 2 ) 3 dx
3 0 3 210祝同学们
考研路上一路顺利!